PERMISSION (MAY,MIGHT, COULD, CAN)  İHTİMAL (-EBİLİR)

MAY: Bütün şahıslar için “may” kullanılır. Soru yaparken “may” özneden önce gelir. Olumsuz yaparken not eklenir. Kısaltılmış hali mayn’t tır. Geçmiş zaman hali may have dir. Daima fiillerin 1. halleri ile kullanılır.
MIGHT: Bütün şahıslar için “might” kullanılır. Soru yaparken “might” özneden önce gelir. Olumsuz yaparken not eklenir. Kısaltılmış hali mightn’t tır. Geçmiş zaman hali mighty have dir. Daima fiillerin 1. halleri ile kullanılır. Kısaltılmış şekiller olan mayn’t ve mightn’t daha çok geçmiş zamanda kullanılır.

COULD: Bu konuda could şimdiki zaman ve gelecek zaman için kullanılır. ( Could bu konuda “can” in ikinci hali değildir. Karıştırmamak lazım.) Olumlu, olumsuz ve soru cümlelerindeki kullanımı yetenek konusunuda izah edildiği gibidir. Geçmiş zaman hali could have dir.


MAY/MIGHT/COULD HAVE DONE
may have done “may” ın, might have done “might” ın, could have done “could” un geçmiş zaman halidir. Soru yaparken may, might ve could özneden önce have ise özne ile fiil arasında kullanılır.
Olumsuz halleri may, might ve could üzerinde olur. Burada done ile kastedilen fiilin üçüncü halidir.
KULLANILDIKLARI YERLER:

  • Şimdiki zaman ve gelecek zamana ait ihtimallerden bahsedeceğimiz zaman may, might ve could kullanırız. Bu durum olumlu cümleler için geçerlidir.

They may be in the museum now.
They might be in the museum now.
They could be in the museum now.  Şimdi müzede olabilirler. (Belki şimdi müzededirler.)

They may be watching television at the moment.
They might be watching television at the moment.
They could be watching television at the moment. Şu anda televizyon seyrediyor olabilirler.

They may spend the weekend here.
They might spend the weekend here.
They could spend the weekend here. Hafta sonunu burada geçirebilirler. (Belki de hafta sonunu burada geçirecekler.)

  • Normalde üçü de birbirinin yerine kullanılabilirler. Fakat ihtimal oranı could da ençok, may‘de biraz daha az ve might‘da en azdır. Olumsuz cümlelerde durum değişir; may not ve might not ihtimaller için kullanılır. Fakat could not ihtimal dahilinde olmayan durumların izah edilmesinde kullanılır.

My mother may not be happy.
My mother might not be happy. Annem mutlu olmayabilir. (Belki mutlu değildir.)

My mother could not be happy. Annem mutlu olamaz.
Bu cümlede cümleyi söyleyenin annesinin mutlu olması mümkün değildir. Çünkü mutlu olacak durumda olmadığını bilmektedir.

She may not be listening to the radio.   Radyo dinlemiyor olabilirler (Belki de radyo dinlemiyordur.)
She might not be listening to the radio. Radyo dinlemiyor olabilirler (Belki de radyo dinlemiyordur.)

She couldn’t be listening to the radio. Radyo dinliyor olamaz.
Bu cümlede cümleyi söyleyenin kesin bildiği bir durum vardır. Mesela özne sağır olabilir.

  • İhtimalle ilgili soru cümlelerinde, soru cümlesine may ile başlanmaz, might veya could ile başlanır.

Might the teacher be angry?
Could the teacher be angry? Öğretmen kızgın olabilir mi?

Might the boys be swimming in the river?
Could the boys be swimming in the river?
Çocuklar ırmakta yüzüyor olabilirler mi?

Burada may kesinlikle kullanılmaz. May cümle başında olursa izin isteme olur.

  • Fakat cümleye başlamamak kaydıyla may, might ve could gibi soru cümlelerinde kullanılabilir.

Who may be the president next year?
Who might be the president next year?
Who could be the president next year? Ne yapmamı isteyebilirler?

  • Geçmiş zamana ait olan ihtimaller may/might/could have done kullanılarak ifade edilirler.

You may have lost your keys.
You might have lost your keys.
You could have lost your keys.  Anahtarını kaybetmiş olabilirsin.

They may have gone to bed.
They might have gone to bed.
They could have gone to bed. Yatmış olabilirler.

  • Belirsizlik durumunun ortadan kalktığı, yani muhtemellik söz konusu olmuş, gerçekleşmemiş durumları ifade etmede ve denenmemiş durumlardaki ihtimalleri açıklamada might have done ve could have done kullanılır. Böyle durumlarda may have done kullanılmaz.

I found this button among the baby’s toys. Thank God we were lucky. He might have swallowed it.
I found this button among the baby’s toys. Thank God we were lucky. He could have swallowed it.
Bu düğmeyi bebeğin oyuncakları arasında buldum. Allah’a şükür şansımız varmış. Yutabilirdi onu.

Bu iki cümlede görüldüğü gibi bebeğin düğmeyi yutması ihtimal dahilinde idi. Fakat artık ihtimal durumu ortadan kalkmıştır ve çocuğun düğmeyi yutup yutmadığı belirsizliği yutmadığı kesinliğine dönüşmüştür. Bu cümlede may have done kullanılamaz. May have done kullanıldığı zaman mana değişir.

The baby may have swallowed the button. Bebek düğmeyi yutmuş olabilir.
Bu cümlede kesin bir durum söz konusu değildir. Bebek düğmeyi yutmuş da olabilir yutmamış da.

Why didn’t you have Mehmet in the match? He might have scored a goal.
Why didn’t you have Mehmet in the match? He could have scored a goal.
Mehmet’i niçin maça almadın? O gol atabilirdi.

Bu iki cümlede de Mehmet maçta denenmemiştir. Burada cümleyi söyleyenin kanaati eğer Mehmet maça alınsaydı gol atabilirdi doğrultusundadır.

Mehmet may have scored a goal. Mehmet gol atmış olabilir.
Bu cümlede Mehmet’in oynayıp oynamadığı ve gol atıp atmadığı kesin olarak bilinmemektedir. Cümleyi söyleyen tahmini konuşmaktadır.

Geçmiş zamana ait olumsuz ihtimaller may not have done veya might not have done kullanılarak ifade edilir. Bu tip haller could not have done kullanılarak ifade edilemezler. Could not have done daha farklı bir mana verir.
Hasan may not have broken the window. Hasan pencereyi kırmış olabilir.
Hasan might not have broken the window. Belki Hasan kırmamıştır.

Hasan could not have broken the window. Hasan pencereyi kırmış olamaz.
Bu cümleyi söyleyen Hasan’an pencereyi kırmadınğından hemen hemen emindir. Çünkü Hasan’ın olay anında başka bir yerde olduğunu bilmektedir.

Yine gaçmiş zamana ait ihtimalleri soru halinde soracağımız zaman, soru cümlesine may ile başlayamayız. Might ya da could ile başlayabiliriz.
Might Hasan have broken the window?
Could Hasan have broken the window? Hasan pencereyi kırmış olabilir mi?…

Can

Olumlu, olumsuz ve soru cümlelerinde kullanış şekli; (Yetenek) konusunda olduğu gibidir. Buradaki ihtimal için can‘ın kullanımı may, might ve could‘dan tamemen farklıdır.
Burada şu hususa dikkat etmek lazım; can‘in bu durumlardaki kullanımında geçmiş zaman hali could‘dur. Bunu ihtimal bildiren may ve might gibi kullanılan could ile karıştırmamak lazımdır.

  • Zaman zaman vuku bulan olay ve durumların izah edilmesinde kullanılır. Burada anlatılan olaya bir şans verme durumu yoktur. Bir gerçek vardır ve bu gerçek arada sırada veya sık sık olabilmektedir. Bu kullanış biçimi, sadece şimdiki ve geçmiş zamanda ve sadece olumlu cümlelerde mümkündür.

You can see bears in this forest. Bu ormanda ayı görebilirsin.
Bu ormanda ayı vardır ve görenler olmuştur.

Humans can err. (Beşer şaşar = insan hata yapabilir.)
İnsanoğlu beşerdir ve hata yapması tabiidir.

İstanbul can be vary cold in winter. İstanbul kışın çok soğuk olabilir.
İstanbul’un kışın zaman zaman çok soğuk olduğu bilinmektedir.

The teacher can be very angry. Öğretmen kızabilir.
Bu cümlede “öğretmenin zaman zaman çok kızdığı olur” manası vardır. Eğer; ” The teacher may be very angry.” denmiş olsa yukarıdaki cümlenin verdiği manayı vermez. Bu cümlede belirli bir olay vardır ve öğretmen belki kızabilir demektedir.

The teacher could be very angry. Öğretmenin çok kızdığı olabilirdi.
Bu cümlede could can‘in geçmiş zaman halidir. Cümleden anlaşılması gereken öğretmen zaman zaman kızardı manasıdır.

My grandfather could cry like a child. Dedem çocuk gibi ağlardı.
Dedemin çocuk gibi ağladığı anlar olurdu demektir.

  • Bir de şartların elvermesiyle olabilen ya da olamayan işlerin anlatılmasında can ihtimal hesaplaması şekli ile kullanılır.

You can swim in this river. It is too shallow. Bu nehirde yüzemezsiniz. Çok sığdır.
Bu cümlede öznenin yezme bilmediğinden kasıt yoktur. Kastedilen nehrin yüzmeye elveriyli olmayışıdır.

The boy can be bored here. He doesn’t know anyone. Çocuk burada sıkılabilir. Kimseyi tanımıyor.

Can I change my dollars in your town? Şehrinizde dolarlarımı bozdurabilir miyim?

Children can play snowball in the garden. There is enough snow now. Çocuklar bahçede kartopu oynayabilirler. Şimdi yeteri kadar kar var.

  • Bu durum gelecek zaman için söz konusu olursa can kullanılmaz. Will be able to veya will be possible kullanılır.

When Ziraat Bank opens a branch in my town, you will be able to change foreign currency.
When Ziraat Bank opens a branch in my town, you will be possible change foreign currency.
Ziraat Bankası bizim şehirde şube açtığı zaman döviz bozdurabileceksiniz.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 7.1/10 (131 votes cast)
PERMISSION (MAY,MIGHT, COULD, CAN) İHTİMAL (-EBİLİR), 7.1 out of 10 based on 131 ratings